پشت پرده داستان بلند- ستیغ رشادت- قسمت اول

داستان بلند- ستیغ رشادت- قسمت اول

آخرین اطلاعات منتشرشده درباره «داستان بلند- ستیغ رشادت- قسمت اول» را در ادامه بخوانید.

خلیل سعادتیان

  در طول هشت سال دفاع مقدس، شهر ایلام بارها در رویداد جنگ مورد حمله هوایی قرار گرفت، پیروزی نیروهای ایران در مناطق عملیاتی، مردم ایلام را به ­طور مستقیم، تحت تأثیر وقایع جنگ قرار می‌داد. پایداری و مقاومت در به ثمر رساندن نبردهای بی امان از عوامل مهم ناکامی ارتش عراق، در تسلط دراز مدت بر منطقه به حساب آمد از این رو صدام با بمباران‌های شدید، مناطق مسکونی شهرهای ایران به خصوص شهر ایلام، به نبرد اراده‌ها در آمد. زنده بیرون آمدن مردم از این همه بلاها، شرارت و مرارت‌ها خود دلیل بر استواری و پایداری روحی و جسمانی تک، تک افراد شهر، خصوصاً پدران و مادرانی بود که با اراده خلل ناپذیر خود در برابر تهاجمات و بمباران‌ها در طی آن سال‌ها روح آهنین آن‌ها آبدیده گردید. 

            امروز که به تاریخ بیستم فروردین ماه یک هزار و سیصد و هشتاد و هشت هجری شمسی است. شهر ایلام، با پیشینه نه چندان دور و دراز خود، بسیار فرق کرده است. امروزه افکار عموم، آن چنان درگیر زندگی شهری شده، که دیدن ایلات کوچ رو در حال عبور از حاشیه شهر، برای اهالی‌اش چندان جذاب نیست، حالا کوچه و خیابان‌ها آسفالت شده‌اند و پیمان کاران، ثروتمندان به هر زمین یا خانه‌ای کلنگی که می‌رسند، به مدد پول نقد، آن را خریداری و با تغییر کاربری، ساختمان‌های با طبقات متعدد در محله‌های قدیم شهر برای خود بر پا می‌کنند، شرکت‌های گاز و پتروشیمی نیز چند سالی ست در مناطق نه چندان دور از اطراف شهر به فعالیت مشغولند، هر روز مناطق بیشتری از اراضی جنگلی منطقه با توان بازوان آهنین بیل مکانیکی، خاک برداری و تسطیح شده و سایه‌ی بیشتر درختان بلوط به همین منظور از بین می‌رود. در این روزها خیابان‌های کم طول و عرض شهر، مملو از ماشین‌های متفاوت در مدل‌های مختلف شده است. کثرت خودروها در پشت چراغ قرمز در میان ترافیک خسته کننده و کسالت آور، از پس بوق‌های ناهنجار و گاه گاهی صدای کش دار اصطکاک لاستیک‌ها بر اثر ترمز گرفتن خشک رانندگان، گوش عابر ین در حال عبور دو سوی مسیرها را آزار می‌دهد. احداث فرودگاه نیز مسافرت‌ها را تسهیل و مسافت طولانی به مناطقی از کشور را به حداقل زمان کاهش داده است. امروزه مثل گذشته کسانی نیستند که با گذر هواپیماها در آسمان شهر، به سرعت گوش‌ها را تیز کنند، که بفهمند هواپیما جنگی است یا مسافربری. مسکن گزیدن ایلات برخلاف عادت دیرینه، روح کاروان‌های کوچ رو را منسوخ کرده و همانند بعضی از قوانین دست و پا گیر اداری، این سلوک عطف به ما سبق نمی‌شود اما هنوز هم همانند گذشته، کسانی دیده می‌شوند، حتی برای خلاصی از امراض قلبی و عروقی هم شده مناطقی از بین بخش‌های استان را با پای پیاده می‌پیمایند.                              

   حدود سی سال پیش یعنی درست، در اولین روزهای فصل بهار سال یک هزار و سیصد و پنجاه و نه بر طبق عادت دیرینه، کوچ نشینان، در اطراف محدوده‌ی شهر از کنار خانه‌ها عبور می‌کردند، مردم محل، مسرور از سلوک عشایر، تماشاگر بازی گوشی بزغاله‌ها و بره‌ها می‌شدند که در اطراف رمه‌ها می‌دویدند، بچه‌ها در پس گاوهای تنومند شیرده که پستان‌هایشان به وسیله پارچه‌ای پوشیده شده بود، بازی کنان چند قدمی به دنبال رمه‌ها می‌رفتند که سگ‌های گله معترض می‌شدند و نزدیک بود، پاچه بچه‌ها را گاز بگیرند، که مرد چوپان مانعشان می‌شد. حال و هوای محله بوی عشایر داشت عطر سیر ناشدنی مشک‌های دوغ که بر چهارپایان حمل می‌شد، همراه با بوی پشم گوسفندان برای چند ساعتی در هوا ساری بود. زنان ایلیاتی که گیسوان تافته و بلندشان از زیر چارقد «گلو نی1» نمایان بود، بچه‌های کوچک‌تر را به بغل، سوار بر مادیان‌ها با گذر از کنار گله‌ها با پوشش محلی «لری» در حرکت بودند. ایل کوچ رو با تمام امکانات مایحتاج که همراه خود داشتند، با مراقبت سگ‌ها از گوسفندان، رمه‌ها را به پیش می‌بردند، صدای سه ضربی بر خورد زنگوله‌ها، آهنگ بازگشت از مسیر طولانی دشت‌های هموار و مناطق صعب‌العبور منطقه را داشت، ایل کوچ رو نرم نرمک می‌رفتند، اما همچنان «بع، بع گوسفندان»، «عو، عو سگ‌ها» از دور شنیده می‌شد.

 همسایه‌ها که از دیدن ایل کوچ رو از ته دل شاد بودند، می‌گفتند: «این‌ها از قشلاق آمده‌اند و به مناطق خوش آب و هوای داخل کشور در حرکتند. سپس با تردید، احتمالاً از مردم لکستان یا لرستان باشند» چند ساعت بعد  منطقه از سر و صدای حیوانات اهلی، ساکت و از جنب جوش ایلات آرام می شد.                                                                               

  در اوقات میانی همان روزها ایلات کوچ رو خسته از پیاده روی طولانی، به سمت دامنه کوه کمر صاف واقع در ضلع شمالی شهر متمایل و با توقف کوتاهی، پس از رفع خستگی بر روی چمن زارهای نو رسته به چوپی[1]مشغول و روز سیزده بدر را جشن می‌گرفتند، مردمان کوچ رو بر طبق عادت به هر مکان خوش آب هوا که می‌رسیدند، حداقل شب را در آنجا بیتوته می‌کردند، سپس سپیده دم به مسیر خود برای رسیدن به مقصد ادامه می‌دادند. ماه­های زیبای فروردین، اردیبهشت که فرا می‌رسید، کمی نزدیکتر به دامن تپه‌ها، چمن زار مجاور محله با پوشش فاخر بهاری به طرز زیبایی با رنگ سبز طبیعت‌آراسته می‌شد. در تابستان نیز چمن زار جایگاه بوته خارها می‌شد، پاییز که با سرما فرا می‌رسید و قشلاق ایلات پیش می‌آمد، اما در آن سال دیگر کوچ نشینان همانند گذشته از کنار سیل بند فصلی - سیل بندی که در مجاورت خانه‌هایمان بود عبور نکردند.                                                            

با آغاز جنگ، قبل از آن که ترکش­های آتش جنگ به کوچه پس کوچه‌های ما برسد، آسمان شهر، دالان پرواز هواپیماهای جنگی خودی و عراقی شده بود، که در مسیر پروازی از آسمان شهر به طور متناوب به پرواز می‌آمدند. هواپیماها با حرکاتی سریع در روزهای ابری و آفتابی، انگار در آسمان بر روی باد سُر می‌خوردند در مسیر مستقیم با حرکات متمایل به سمت چپ و راست و بالا و پایین، در امتداد کوهپایه‌های مثلثی شکل که شهر ایلام را در میان گرفته‌اند، از سوی کوهپایه‌های جنوبی به شمالی و بالعکس به پروازهای تهاجمی خود ادامه می‌دادند. عبور هواپیماها از روی فضای شهر، موجب می‌شد، که بچه‌ها به سرعت، جنگنده‌های خودی را از هواپیمای عراقی تشخیص دهند. بچه‌ها که پارسی گویی را برای خود نوعی خوشمزگی می­دانستند و به ندرت با کلمات فارسی با همدیگر صحبت می‌کردند، با پوشش لباس­های محلی در انظار حاضر می‌شدند و علاقه فراوانی به شلوار جافی که چین خوردگی متعدد در اطراف گرداگرد قواره آن دوخته شده بود، داشتند. در آن روزها، هواپیماهای مهاجم با پروازهای آشکار بر روی شهر و بخش­های ایلام اصوات جنگ را بر اذهان اهالی مناطق مرزی تحمیل می‌کردند، اما مردم این دیار، این گونه تحرکات را تهدیدی برای خود و هم شهریانشان نمی‌دانستند و به طور عادی به زندگی روزانه خود ادامه می‌دادند.                                                   

نیروهای شهربانی نیز با تمهیداتی برای سلامت پرواز و جلوگیری از تصادم کبوترها با هواپیماهای خودی، اقدام به جمع آوری و ^{پاک‌سازی مسیر پروازی جنگنده­ها از کبوتران کردند، پرندگان نگون بخت از صاحبانشان تحویل و سرهای نازنینشان از گردن کنده می‌شد...}

ادامه دارد...